Orman & Ormancılık Terimler Sözlüğü
1. Teknik Terim Olarak Ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve mikroorganizmaların toprakla etkileşim kurarak kendi mikroklimalarını oluşturduğu canlı bir ekosistemdir. Teknik bakış açısında ağaçların sıklığı (kapalılık oranı) ve doğal döngüsü esastır.
2. Hukuksal Terim Olarak
6831 Sayılı Orman Kanunu'na göre; doğal olarak yetişen veya insan eliyle dikilen, yerleri ile birlikte devlet korumasına alınan mülkiyet ve yönetim birimidir. > Kritik Fark: Her ağaçlık alan hukuksal olarak orman değildir. Örneğin; şahıs arazisindeki meyvelikler veya mezarlıklardaki ağaçlar teknik olarak orman dokusuna sahip olsa da hukuken "orman" sayılmazlar.
6831 Sayılı Orman Kanunu'nun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliği, devlet ormanları sınırları içinde kalan madenlerin aranması, işletilmesi ve bu faaliyetler için gerekli altyapı tesislerine izin verilme süreçlerini düzenleyen yasal metindir. Temel amacı, yeraltı kaynaklarının ekonomiye kazandırılması ile orman ekosisteminin korunması arasında bir denge kurmaktır; bu doğrultuda madenciye izin bedeli ödeme, faaliyet alanını sınırlı tutma ve çalışma bitiminde sahayı rehabilite ederek (tekrar ağaçlandırarak) idareye teslim etme zorunluluğu getirir.
6831 Sayılı Orman Kanunu’nun 17. Maddesi Uygulama Yönetmeliği, madencilik dışındaki kamu yararı taşıyan tesislerin (yol, su, elektrik, doğalgaz hatları, haberleşme tesisleri, savunma sanayi, eğitim ve sağlık yapıları vb.) orman alanlarında inşa edilmesine izin veren düzenlemedir. Bu yönetmelik uyarınca, başka bir yerde yapılması mümkün olmayan veya ormanda yapılmasında zaruret bulunan yatırımlar için belirli bir bedel karşılığında ve sınırlı süreyle kullanım hakkı tanınır; işletmeci, izin süresi sonunda alanı temizleyip orman idaresine geri vermekle yükümlüdür.
6831 Sayılı Orman Kanunu’nun 18. Maddesi Uygulama Yönetmeliği, orman sınırları içerisinde odun dışı ürünlerin üretimi ile belirli ticari ve tarımsal faaliyetlere izin veren düzenlemedir. Bu yönetmelik kapsamında, orman alanlarında balık üretme tesisi, mantar ve tıbbi aromatik bitki yetiştiriciliği, fidanlık kurulumu ve define arama gibi faaliyetlere, orman yapısına zarar vermemek kaydıyla ve belirli bir kira bedeli karşılığında izin verilir. 16. ve 17. maddelerdeki ağır sanayi veya altyapı projelerinden farklı olarak bu madde, daha çok orman kaynaklarının çok yönlü kullanımına ve sınırlı ticari girişimlere odaklanır.
2B, 6831 Sayılı Orman Kanunu’nun 2. maddesinin B bendi uyarınca, orman vasfını tam olarak kaybetmiş ve geri kazanılamayacağı bilimsel olarak tespit edilmiş arazilerin "orman sınırları dışına çıkarılması" işlemidir.
Bu araziler genellikle 31 Aralık 1981 tarihinden önce yerleşime konu olmuş veya tarım alanına dönüşmüş yerlerdir; yasal olarak orman dışına çıkarıldıktan sonra Hazine adına tescil edilir ve üzerindeki kullanıcılarına (zilyetlerine) belirli bir bedel karşılığında satış yoluyla mülkiyet hakkı tanınır.
2B arazilerinin temel özellikleri şunlardır:
• Vasıf Kaybı: Bu yerlerin tekrar ağaçlandırılarak orman haline getirilmesi mümkün görülmez.
• Hazine Mülkiyeti: Orman dışına çıkarılan bu yerler önce Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından Hazine adına tescil edilir.
• Kullanıcı Hakları: Mevcut kullanıcılar, rayiç bedel üzerinden bu arazileri satın alma önceliğine sahiptir.
Yaşamın biyolojik aktivıtesinin olmadığını ifade eder. Atmosfer gazları, inorganik tuzlar, mineral toprak parçacıkları ve su gibi ekosistemdeki faktörleri içerir.
Amenajman, ormanların biyolojik sınırlarını zorlamadan sürekliliğini sağlamak amacıyla hazırlanan, hangi bölgede ne kadar ağaç kesileceğini ve hangi alanların korunacağını belirleyen uzun vadeli yönetim planlamasıdır. Bir "ormancılık anayasası" niteliğindeki bu planlar; ormanın mevcut ağaç servetini ve yıllık büyüme miktarını (artımını) hesaplayarak, ekosistemin dengesini bozmadan en yüksek verimin alınmasını ve kaynakların gelecek nesillere aktarılmasını yasal bir zorunluluk olarak düzenler.
Ster, genellikle yakacak veya kağıtlık odunların ölçümünde kullanılan, bir metre küplük hacme sahip bir alana istiflenmiş odun miktarını ifade eden birimdir. Odunlar arasında doğal boşluklar bulunduğu için bir ster, teknik olarak yaklaşık sıfır tam yüzde altmış beş ile sıfır tam yüzde yetmiş beş metreküp net odun kütlesine karşılık gelir. Ormancılıkta metreküp tamamen dolu ağaç hacmini temsil ederken, ster odunların aradaki boşluklarla birlikte kapladığı toplam alanı ölçmek için kullanılır.
Ormanlarda doğal olarak yetişen veya emekle yetiştirilen, en az 8 metre boy yapabilen, yaşı ve çapı ne olursa olsun kökü, gövdesi ve tepesi olan yerli veya yabancı (egzotik) kökenli odunsu bitkiler.
Ster, genellikle yakacak veya kağıtlık odunların ölçümünde kullanılan, bir metre küplük hacme sahip bir alana istiflenmiş odun miktarını ifade eden birimdir. Odunlar arasında doğal boşluklar bulunduğu için bir ster, teknik olarak yaklaşık sıfır tam yüzde altmış beş ile sıfır tam yüzde yetmiş beş metreküp net odun kütlesine karşılık gelir. Ormancılıkta metreküp tamamen dolu ağaç hacmini temsil ederken, ster odunların aradaki boşluklarla birlikte kapladığı toplam alanı ölçmek için kullanılır.
Ağaççık, boyu genellikle iki ile beş metre arasında kalan, ana bir gövde yerine toprağa yakın noktadan çatallanarak çok sayıda yan dal veren odunsu bitki türüdür. Görünüş olarak çalıdan daha uzun ve gelişmiş, ancak gerçek bir ağaçtan daha kısa ve narin bir yapıya sahiptir. Ormancılık literatüründe ekosistemin alt katmanlarını oluşturan bu bitkiler, özellikle orman kenarlarında veya bozuk sahalarda toprağı koruma ve biyolojik çeşitliliği artırma açısından kritik bir rol üstlenirler.
Ağaçların büyüme yeteneğini muhafaza edebildikleri habitatın sınırı. Bu sınırın ötesindeki çevresel koşullara (düşük sıcaklık, nem yetersizliği vb.) ağaçlar dayanamazlar.
Akaçlama (drenaj), toprak içinde veya yüzeyinde biriken fazla suyun, bitki gelişimine zarar vermesini veya mühendislik yapılarına baskı yapmasını önlemek amacıyla doğal veya yapay yollarla uzaklaştırılması işlemidir. Ormancılık ve tarımda, köklerin havasız kalarak çürümesini engellemek için toprağın havalanmasını sağlar; mühendislikte ise heyelanları önlemek ve yol gövdelerini korumak için kullanılır. Özellikle taban suyu seviyesi yüksek olan bataklık veya ağır killi sahaların ormanlaştırılmasında, suyun tahliye kanalları yardımıyla sahadan atılması hayati önem taşır.
Bozuk orman alanları veya orman rejimi dışındaki uygun alanlar üzerinde orman ağaç ve bitkilerinin dikimi, ekimi veya iyileştirilmesi faaliyetleriyle oluşturulan orman örtüsü.
Alkali toprak, bünyesinde sodyum, kalsiyum ve magnezyum gibi bazik karakterli tuzları yüksek oranda barındıran, pH değeri genellikle yedi tam onda beş ve üzerine çıkan toprak tipidir. Bu topraklarda kireç ve sodyum karbonat birikimi fazla olduğu için toprak yapısı sıkı, geçirgenliği az ve havalanması zayıftır. Yüksek alkalin düzeyi, bitkilerin demir, çinko ve fosfor gibi temel besin maddelerini topraktan almasını zorlaştırarak gelişimlerini engeller.
Temel Özellikleri:
Yüksek pH: Genellikle kireçli ve tuzlu bölgelerde görülür.
Düşük Geçirgenlik: Toprak parçacıkları birbirine yapışık olduğu için su ve hava hareketine direnç gösterir.
Besin Blokesi: Toprakta besin olsa bile, yüksek alkali ortam bu elementlerin kimyasal olarak bağlanmasına ve bitki tarafından alınamamasına neden olur.
Yerkürede orta ve alçak enlemlerdeki dağlarda ağaç yetişme sınırının üzerinde ağacın doğal halde yetişemediği, çoğunlukla otsuların yetiştiği yüksek dağ kuşağı.
Değişik ağaç ve ağaççık tür ve varyetelerinin zengin bir koleksiyonunun oluşturulduğu, ilmi ve eğitim amaçlarıyla kullanılan özel yerlerdir.
Başlangıcından beri gelişimine insanlar tarafından müdahale edilmemiş, insan eli değmeden yaşamını sürdürmüş ve sürdürmekte olan orman.
Kara, deniz ve diğer su ekosistemleri dahil olmak üzere tüm kaynaklardan canlı organizmalar arasındaki farklılaşma; tür içi, türler arası ve ekosistem çeşitliliğini kapsar.
Orman ekosisteminde yetişme ortamının verimliliği.
Tür bileşimi, yaş, kapalılık gibi özellikleri bakımından çevresinden ayrılan, en az 1 hektar büyüklüğündeki orman parçası.
Dikiliden ağaç kesilmesi dışındaki her türlü eylemler sonucu oluşan zararlarda uygulanan tazminattır.
Orman ağaçlarının dikili iken yasadışı olarak kesilmesi veya boğularak hayatiyetinin kaybettirilmesi durumunda faillerine rayiç bedel üzerinden hükmedilen tazminattır.
Her türlü orman suçları ile tahrip olunan sahalarda ağaç cinsine göre cari yıl ağaçlandırma gideri esas alınarak hükmolunan masraftır.
Kara avcılığı Kanunu kapsamında korunan veya avına izin verilen yaban hayvanı türlerini; izin verilen yerler, zamanlar ve miktarlar dışında ele geçirmeye çalışmak veya ele geçirmektir.
Köylülere verilen yapacak ve yakacak zati ihtiyaçların yerinde kullanılmayıp elden çıkarılması veya veriliş gayesine uygun kullanılmaması durumunda oluşan suçtur.
Ormancılık Bürosu Hizmet ve Çalışmaları
Ormancılık mevzuatına uygun olarak eksiksiz hazırlanacak bu belgeler, projenizin gecikmeden onaylanmasına büyük katkı sağlar. Orman izin başvurularınız için profesyonel destek almak için bize ulaşabilirsiniz.
